Bạn đã bao giờ rơi vào tình trạng phân vân đến “mất ăn mất ngủ” khi phải đưa ra một lựa chọn quan trọng? Đặc biệt với vai trò là một nhà quản lý, mỗi quyết định không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn tác động đến cả một đội ngũ.
Đó chính là chủ đề của buổi workshop thứ ba trong chuỗi sự kiện dành cho nhà quản lý do WisEdoo tổ chức: “Decision Making: Vượt trở ngại tư duy, tăng chất lượng quyết định”. Dưới sự dẫn dắt của chị Thanh Thuyết (Founder WisEdoo) và anh Việt Hải (Thạc sĩ ngành Giáo dục Khoa học), buổi chia sẻ đã mang đến những góc nhìn sâu sắc và công cụ thực tế để chúng ta ra quyết định một cách sáng suốt hơn.
Hãy cùng WisEdoo nhìn lại những nội dung cốt lõi của buổi workshop giá trị này!
Nhận Diện 4 “Kẻ Ngáng Đường” Trong Tiến Trình Ra Quyết Định
Phần đầu của chương trình, chị Thanh Thuyết đã giới thiệu một khung tư duy cực kỳ hữu ích, chỉ ra 4 trở ngại tâm lý lớn mà chúng ta thường gặp phải.
1. Khung Tư Duy Hẹp (Narrow Framing)
Đây là cái bẫy “có hoặc không”. Chúng ta thường tự giới hạn mình trong những câu hỏi nhị phân như “Có nên cho nhân sự X thôi việc hay không?”.
- Vấn đề: Lối tư duy này khiến ta bỏ lỡ nhiều phương án tốt hơn có thể tồn tại. Chất lượng quyết định cuối cùng phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của các phương án đầu vào.
- Giải pháp gợi ý: Mở rộng các lựa chọn của bạn. Thay vì hỏi “có hay không”, hãy đặt một câu hỏi tốt hơn: “Có những cách nào để giải quyết vấn đề hiệu suất của nhân sự X?”. Khi đó, các giải pháp như điều chỉnh cách hỗ trợ, làm rõ kỳ vọng, hay tái cấu trúc công việc sẽ xuất hiện.
2. Thiên Kiến Xác Nhận (Confirmation Bias)
Một cách vô thức, chúng ta có xu hướng tìm kiếm và diễn giải thông tin theo hướng củng cố niềm tin sẵn có của mình. Nếu bạn tin rằng một tính năng mới là “thay đổi cuộc chơi”, bạn sẽ chỉ muốn nghe những ý kiến đồng tình.
- Vấn đề: Chúng ta tự tạo ra một “bong bóng thông tin”, bỏ qua những dữ liệu khách quan và các góc nhìn phản biện.
- Giải pháp gợi ý: Thực tế hóa các giả định của bạn. Hãy chủ động tìm kiếm các ý kiến trái chiều. Đặt những câu hỏi như: “Giả sử ý tưởng này thất bại, nguyên nhân có thể là gì?”. Ngoài ra, hãy thử nghiệm ý tưởng ở quy mô nhỏ (MVP – Minimum Viable Product, triển khai thí điểm) trước khi đầu tư nguồn lực lớn.
3. Cảm Xúc Nhất Thời (Short-term Emotion)
Những quyết định đưa ra khi “máu dồn lên não” – dù là tức giận hay quá phấn khích – thường là những quyết định khiến chúng ta hối hận nhất.
- Vấn đề: Cảm xúc mạnh mẽ làm lu mờ lý trí và khiến chúng ta hành động bốc đồng.
- Giải pháp: Tạo khoảng cách trước khi quyết định. Hãy cho mình thời gian để bình tĩnh lại, dù chỉ là 10 phút. Một kỹ thuật hữu ích là tự hỏi: “Nếu bạn thân của mình gặp tình huống này, mình sẽ khuyên họ điều gì?”. Việc tách mình ra khỏi vai trò người trong cuộc sẽ giúp bạn có cái nhìn khách quan hơn.
4. Tự Tin Thái Quá (Overconfidence)
Chúng ta thường quá lạc quan về kế hoạch của mình và không chuẩn bị cho những kịch bản xấu có thể xảy ra. Mọi người trong đội đều hào hứng và tin chắc dự án sẽ thành công vang dội.
- Vấn đề: Sự lạc quan này khiến chúng ta mù quáng trước những rủi ro tiềm ẩn.
- Giải pháp gợi ý: Chuẩn bị cho những sai lầm. Hãy thực hành “phản biện” kế hoạch. Đặt ra các câu hỏi tình huống: “Nếu không đạt được mục tiêu quan trọng nhất thì sao?”, “Điểm yếu của sản phẩm này là gì?”, “Đối thủ có thể đánh bại chúng ta ở điểm nào?”. Việc hình dung trước thất bại (premortem) và xây dựng kế hoạch dự phòng sẽ giúp đội ngũ của bạn vững vàng hơn trước những biến số của tương lai.
Trang Bị “Vũ Khí” Tư Duy Để Ra Quyết Định Sắc Sảo Hơn
Tiếp nối chương trình, anh Hải Nguyễn đã bổ sung và làm sâu sắc hơn khung tư duy trên bằng những góc nhìn từ tư duy phản biện và khoa học thần kinh. Anh nhấn mạnh rằng, ra quyết định là một tiến trình, không phải một khoảnh khắc.
Để chống lại tình trạng “ngập” trong thông tin nhưng không thể quyết định, anh Hải gợi ý chúng ta cần các Mô hình Tư duy (Mental Models) – những khung sườn giúp cấu trúc và liên kết các dữ kiện.
Một số mô hình hữu ích đã được giới thiệu:
- Phân Tích SWOT: Một công cụ quen thuộc để đánh giá Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội và Thách thức.
- Ma Trận Eisenhower: Giúp phân loại công việc dựa trên hai trục: Quan trọng và Khẩn cấp, từ đó quyết định việc nào cần làm ngay, lên kế hoạch, ủy quyền hay loại bỏ.
- Nguyên tắc 80%: Hoàn thành công việc đến mức 80% rồi “ship it” – gửi đi, triển khai. Chờ đợi sự hoàn hảo tuyệt đối có thể khiến bạn bỏ lỡ thời cơ.
- Tư duy từ Nguyên bản (First Principles Thinking): Thay vì chấp nhận hình thái sẵn có, hãy đào sâu đến bản chất cốt lõi của vấn đề. Đây là một phương pháp tư duy mạnh mẽ được chia sẻ tại workshop của WisEdoo.
Buổi workshop đã khép lại, nhưng hành trình rèn luyện kỹ năng ra quyết định của mỗi chúng ta thì vẫn tiếp tục. Một chia sẻ rất tâm đắc từ WisEdoo là: hãy nhìn tương lai như một phổ của những khả năng (tốt nhất, trung bình, xấu nhất) thay vì một điểm cố định. Khi chuẩn bị được cho cả kịch bản xấu nhất, chúng ta sẽ tự tin hơn rất nhiều để đưa ra lựa chọn.
Trong một thế giới ngày càng nhiều dữ liệu và các công cụ AI có thể hỗ trợ ra quyết định, một câu hỏi đáng suy ngẫm được đặt ra là: “Quyết định nào bạn giữ lại cho mình, và quyết định nào bạn ‘outsource’?”. Việc lựa chọn giữ lại những quyết định định hình nên con người và sự nghiệp của bạn chính là một trong những quyết định quan trọng nhất.
Cảm ơn WisEdoo cùng hai diễn giả đã mang đến một buổi tối đầy tri thức và cảm hứng. Hy vọng những kiến thức này sẽ là hành trang giá trị giúp các nhà quản lý và tất cả chúng ta vững bước hơn trên con đường của mình.
THÔNG TIN WORKSHOP:
Tên sự kiện: WORKSHOP STORYTELLING: XÂY DỰNG VĂN HÓA, GẮN KẾT ĐỘI NGŨ
Thời gian: 19:00 – 21:00, Thứ Năm, 28/08/2025
Nền tảng: Online qua Zoom Meeting
Phí tham dự: MIỄN PHÍ
Đăng ký giữ chỗ MIỄN PHÍ ngay tại đây: https://forms.gle/ZP7H5djwpC3w4sD9A