– Đặc điểm thứ nhất: tính nhận thức
- Nhận thức được nguồn gốc, mức độ tình cảm.
- Tình cảm bao giờ cũng có đối tượng xác định (ai, điều gì).
- Trong tình cảm có “mặt lý”, nghĩa là nhận thức chi phối tình cảm, khiến cho tình cảm đi đúng hướng, phát triển bền vững, ổn định và sâu sắc hơn.
- VD: khi gặp một người ăn xin, chúng ta sẽ cho trong điều kiện có thể của mình. Nhưng nếu người ăn xin đó trông khoẻ mạnh, còn trong độ tuổi lao động thì chúng ta có thể cân nhắc rằng việc mình cho có khiến họ ỷ lại và không chịu làm việc không.
– Đặc điểm thứ hai: tính chân thật:
- Tình cảm phản ánh chính xác nội tâm của con người.
- Con người khó che giấu tình cảm của mình, chỉ có thể giả tạo bằng những động tác giả.
- VD: một người có chuyện buồn dù nói rằng mình ổn nhưng người khác sẽ cảm nhận được họ đang không ổn thông qua những biểu hiện khác, ví dụ như thở dài…
– Đặc điểm thứ ba: tính xã hội:
- Tình cảm được hình thành trong môi trường xã hội.
- Tình cảm bị tác động bởi các yếu tố văn hoá, môi trường, giáo dục.
- VD: người miền Bắc thường quý con cả, người miền nam hay thương con út nhiều hơn.
– Đặc điểm thứ tư: tính khái quát:
- Tình cảm được khái quát hoá và động hình hoá từ nhiều cảm xúc.
- Động hình hoá: là hệ thống tổng hợp các phản xạ có điều kiện lặp đi lặp lại nhiều lần tương ứng với những tín hiệu, chủng loại, cấp độ, thời gian nhất định.
- Tình cảm phản ánh chính xác thái độ nhất quán của con người đối với một loạt sự vật, hiện tượng.
- VD: Tình bạn được khái quát từ những cảm xúc vui vẻ khi gặp gỡ nhau, lòng biết ơn khi được bạn giúp đỡ,…
– Đặc điểm thứ năm: tính ổn định:
- Tình cảm là thuộc tính tâm lý, một đặc trưng quan trọng của nhân cách con người.
- Tình cảm khó hình thành, khó mất đi.
- Tình cảm cho phép ta phán đoán được cái chính yếu trong tình cảm của con người.
- VD: Cha mẹ vẫn thương yêu con dù có những lúc con cãi lời, làm cha mẹ buồn lòng
– Đặc điểm thứ sáu: tính đối cực:
- Trong tình cảm xuất hiện những cảm xúc trái ngược nhau ở cùng một tình huống, hoàn cảnh.
- Vui- buồn, hạnh phúc- đau khổ, yêu- ghét,… đi cùng nhau tạo nên sự phong phú, phức tạp trong đời sống tình cảm.
- Nguyên nhân tính đối cực của tình cảm là do sự phức tạp của hệ thống nhu cầu của con người.
- VD: khi con gái lớn lên, đi theo chồng, cha mẹ vừa vui vì con mình được yên bề gia thất nhưng cũng buồn vì phải xa con.