Vào ngày 24/08/2024 vừa qua, WisEdoo đã tổ chức workshop “Nghe Mình Trong Bước Chuyển Giao,” một sự kiện ý nghĩa giúp người tham gia khám phá sâu hơn về quá trình lắng nghe và kết nối với chính mình thông qua Giao Tiếp Trắc Ẩn (GTTA). Workshop được dẫn dắt bởi chị Nguyễn Vân Trang, điều phối viên của NEED – Giao Tiếp Trắc Ẩn Việt Nam, đã mang lại nhiều trải nghiệm bổ ích và cảm xúc.
Giao Tiếp Trắc Ẩn: Bốn Thành Tố Cốt Lõi
Workshop bắt đầu với một phần chia sẻ về các cảm xúc và nhu cầu phổ quát của con người, dựa trên nền tảng của Giao Tiếp Trắc Ẩn (GTTA) – một phương pháp được phát triển bởi Tiến sĩ Marshall B. Rosenberg. GTTA giúp chúng ta hiểu rõ rằng mọi cảm xúc chúng ta trải nghiệm đều liên quan đến những nhu cầu cơ bản cần được đáp ứng, GTTA dựa trên bốn thành tố cốt lõi, giúp chúng ta giao tiếp một cách chân thành và hiệu quả hơn:
- Quan sát (Observation): Nhận biết sự kiện mà không phán xét, chỉ đơn thuần ghi nhận những gì đã xảy ra một cách khách quan. Điều này giúp chúng ta tập trung vào thực tế mà không bị ảnh hưởng bởi những cảm xúc hoặc định kiến.
- Cảm xúc (Feeling): Nhận diện cảm xúc phát sinh từ các sự kiện đó. Hiểu rõ cảm xúc giúp chúng ta kết nối sâu hơn với chính mình, nhận ra những gì chúng ta đang trải qua và tại sao chúng ta lại có những cảm giác đó.
- Nhu cầu (Need): Xác định nhu cầu cơ bản ẩn sau mỗi cảm xúc. Hiểu được nhu cầu này giúp chúng ta biết rõ hơn về động lực thúc đẩy cảm xúc và hành vi của mình. Ví dụ, cảm giác giận dữ có thể xuất phát từ nhu cầu được tôn trọng hoặc công bằng.
- Đề xuất (Request): Đưa ra yêu cầu cụ thể nhằm đáp ứng nhu cầu mà không yêu cầu người khác thay đổi hoàn toàn. Điều này tạo ra sự kết nối và hiểu biết mà không áp đặt, giúp các mối quan hệ trở nên hài hòa và bền vững hơn.
Vòng Tròn Pop-corn: Tương Tác với Cảm Xúc Như Người Bạn
Một trong những hoạt động nổi bật của workshop là “Vòng Tròn Pop-corn,” nơi người tham gia được khuyến khích nhìn nhận cảm xúc như một người bạn. Hoạt động này giúp họ khám phá mối quan hệ hiện tại với cảm xúc của mình, từ đó hiểu rõ hơn về cách cảm xúc ảnh hưởng đến hành vi và quyết định của họ. Bằng cách nhìn nhận cảm xúc như một phần tự nhiên và không phán xét, chúng ta có thể phát triển sự nhận thức và đồng cảm hơn với chính mình và người khác.
Cảm Xúc Là Chỉ Báo Của Nhu Cầu
GTTA giúp chúng ta hiểu rằng cảm xúc là chỉ báo của nhu cầu. Khi ta cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc, có thể đó là dấu hiệu cho thấy nhu cầu của chúng ta đang được đáp ứng. Ngược lại, khi cảm thấy buồn bã, giận dữ, có thể là do một nhu cầu nào đó đang không được thỏa mãn. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa cảm xúc và nhu cầu giúp chúng ta trở nên nhận thức hơn về bản thân và những gì thực sự quan trọng đối với chúng ta. Điều này không chỉ giúp chúng ta tự chăm sóc mình tốt hơn mà còn tạo điều kiện để xây dựng các mối quan hệ bền vững và đầy sự thấu hiểu.
Thực Hành Viết: Kết Nối Sâu Sắc Với Cảm Xúc và Nhu Cầu
Một phần quan trọng của workshop mà chị Vân Trang đã giới thiệu là hoạt động thực hành viết. Trong hoạt động này, người tham gia được mời gọi tập trung vào một tình huống cụ thể mà họ cảm thấy mâu thuẫn hoặc không hài lòng về một quyết định hoặc hành động của mình. Mỗi người được khuyến khích viết ra hai tiếng nói đối lập trong đầu mình – một tiếng nói lo lắng, cẩn trọng và một tiếng nói đầy quyết tâm, nhiệt huyết.
Ví dụ, trong tình huống phải quyết định nghỉ việc để thử sức với một công việc mới, một người có thể viết:
-
Robusta: “Mình không nên mạo hiểm nghỉ việc để thử một công việc còn rất mới.”
-
Arabica: “Đây là một thực hành rất có ý nghĩa với mình và mình nên bắt đầu làm nó một cách dứt khoát và tập trung.”
Qua quá trình viết này, người tham gia không chỉ nhận diện được các cảm xúc đi kèm với mỗi tiếng nói, như cảm giác lo lắng, bất an, cảm thấy có lỗi, hay hào hứng, mà còn nhận diện được các nhu cầu tiềm ẩn đằng sau những cảm xúc đó, như nhu cầu về an toàn, tự tin, phát triển cá nhân và kết nối với cộng đồng.
Phải Làm Sao Khi Nhu Cầu Của Mình Khác Nhu Cầu Người Khác?
Trong cuộc sống, không phải lúc nào nhu cầu của chúng ta cũng trùng khớp với nhu cầu của người khác. GTTA khuyến khích chúng ta không nên ép buộc người khác phải đáp ứng nhu cầu của mình, mà thay vào đó, hãy tìm cách hiểu và tôn trọng nhu cầu của họ. Khi chúng ta nhận ra rằng mọi nhu cầu đều hợp lý và đáng được tôn trọng, chúng ta có thể tìm kiếm những phương tiện khác nhau để đáp ứng cả hai bên một cách hài hòa. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giải quyết mâu thuẫn mà còn xây dựng sự đồng cảm và thấu hiểu lẫn nhau.
Các Bước Hướng Dẫn Thực Hành GTTA
Để áp dụng GTTA vào cuộc sống hàng ngày, workshop đã giới thiệu các bước thực hành cơ bản như sau:
- Quan sát (Observation): Bắt đầu bằng việc quan sát tình huống một cách khách quan, không phán xét.
- Cảm xúc (Feeling): Nhận diện cảm xúc mà tình huống đó gợi lên cho bạn. Đặt tên cho cảm xúc sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về trải nghiệm của mình.
- Nhu cầu (Need): Xác định nhu cầu nào đang ẩn sau cảm xúc đó. Ví dụ, nếu bạn cảm thấy lo lắng, có thể nhu cầu về sự an toàn của bạn đang không được đáp ứng.
- Đề xuất (Request): Đưa ra yêu cầu rõ ràng, cụ thể để đáp ứng nhu cầu của mình mà không ép buộc người khác. Điều này giúp tạo ra một không gian giao tiếp chân thành và hiệu quả.
Sự khác biệt giữa Nhu Cầu Và Phương Tiện
Một khía cạnh quan trọng của GTTA là sự phân biệt giữa nhu cầu và phương tiện/cách thức/chiến lược:
- Nhu cầu: Là những yếu tố phổ quát và không phụ thuộc vào cá nhân, địa điểm, hoặc thời gian cụ thể. Nhu cầu là động lực thúc đẩy hành vi và cảm xúc của chúng ta, như nhu cầu về an toàn, kết nối, tự do, và tình yêu thương.
- Phương tiện: Là cách thức cụ thể mà chúng ta chọn để đáp ứng nhu cầu đó, và có thể khác nhau tùy vào từng hoàn cảnh và cá nhân. Ví dụ, nhu cầu về sự an toàn có thể được đáp ứng qua nhiều phương tiện khác nhau như tìm kiếm công việc ổn định hoặc xây dựng một mối quan hệ đáng tin cậy.
Khi chúng ta tập trung vào nhu cầu thay vì phương tiện, chúng ta mở ra nhiều lựa chọn hơn để đáp ứng nhu cầu đó và xây dựng sự kết nối sâu sắc hơn.
Kết Luận
Workshop “Nghe Mình Trong Bước Chuyển Giao” đã mang đến cho người tham gia một góc nhìn mới về giao tiếp và kết nối với bản thân. Bằng cách hiểu rõ và áp dụng các nguyên tắc của Giao Tiếp Trắc Ẩn, chúng ta có thể học cách lắng nghe sâu hơn, nói với lòng trắc ẩn và xây dựng các mối quan hệ bền vững dựa trên sự thấu hiểu và đồng cảm. Đây là một bước quan trọng giúp chúng ta tạo dựng một cộng đồng lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau.
Hẹn gặp lại các bạn tại những buổi workshop tiếp theo của WisEdoo!
—————-
Tài nguyên
Tài liệu mở
- Khóa học miễn phí: Làm Chủ Việc Học; Nền tảng Quản Lý Dự Án
- Kho thư viện mở: Link
Tìm hiểu thêm về Giao tiếp trắc ẩn (NVC):
- Giao Tiếp Trắc Ẩn : https://www.facebook.com/giaotieptracan
- Gợi ý về tự học giao tiếp trắc ẩn (NVC): tại đây
Kết nối
Để theo dõi thông tin về các sự kiện tiếp theo, Thuỷ Tinh có thể tham gia vào cộng đồng THỰC HỌC – THỰC HÀNH hoặc Fanpage WisEdoo cùng WisEdoo.