Nhận thức cảm tính là quá trình tâm lý phản ánh những thuộc tính bên ngoài của sự vật và hiện tượng trong hiện thực khách quan khi chúng trực tiếp tác động vào các giác quan của chúng ta. Nhận thức cảm tính gồm có cảm giác và tri giác.
Nhận thức lý tính là quá trình nhận thức phản ánh các thuộc tính bản chất bên trong của sự vật hiện tượng, khi chúng đang trực tiếp tác động vào các giác quan của chúng ta. Nhận thức lý tính gồm có tư duy và tưởng tượng.
Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính có quan hệ biện chứng với nhau để nhận thức của con người trở nên hoàn chỉnh, điều này được thể hiện như sau:
– Nhận thức cảm tính là cơ sở, là nguồn nhiên liệu cho nhận thức lý tính.
– Nhận thức lý tính tác động trở lại nhận thức cảm tính làm cho nhận thức cảm tính đầy đủ hơn, chính xác hơn, tinh vi hơn.
– Mối quan hệ ấy được kiểm nghiệm trong thực tiễn, thực tiễn là cơ sở, là động lực của nhận thức.