Ngày 02/11/2024, WisEdoo đã tổ chức lớp học thử “Tư Duy Phản Biện: Làm Gì Khi Muốn Dấn Thân? Tư Duy Phản Biện Cần Chỗ Nào?”, giúp người tham dự hiểu rõ hơn về tiến trình tư duy và cách đưa ra quyết định sáng suốt. Buổi học không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản về tư duy phản biện mà còn tạo điều kiện cho người tham gia tự đánh giá mức độ dấn thân của mình, từ đó cải thiện tư duy và hành động trong đời sống.
Anh Nguyễn Việt Hải mở đầu buổi học bằng ví dụ về cơn bão Yagi, mô tả lại tình huống sau bão khi nhiều người dân phát hiện ra cây xanh ở đô thị bị đổ ngã hàng loạt. Qua quan sát, nhiều người nhận thấy rằng cây trồng đã được trồng và chăm sóc một cách cẩu thả: gốc cây lỏng lẻo, rễ cây không phát triển sâu vào lòng đất tạo nên những cuộc tranh luận nảy lên trên các trang mạng xã hội. Đây là một ví dụ để anh Hải phân tích và mời người tham dự sử dụng 5 cấp độ dấn thân:
- Không quan tâm – Một số người dân có thể không quan tâm đến cây cối đổ ngã, coi đó là sự cố do thiên nhiên gây ra.
- Quan tâm nhưng không lên tiếng – Một số khác cảm thấy lo lắng về vấn đề an toàn khi đi dưới cây xanh, nhưng vẫn chọn im lặng và không lên tiếng.
- Bày tỏ sự đồng ý hoặc không đồng ý với người đã lên tiếng – Có người đồng ý với các ý kiến trên mạng về việc cây trồng không chắc chắn, hoặc không đồng ý và cho rằng đó chỉ là tình huống bất khả kháng của thiên nhiên.
- Tự mình lên tiếng với cảm xúc nhất thời – Một số người lên tiếng phê bình chính quyền hoặc các đơn vị liên quan, nhưng chỉ dừng lại ở việc thể hiện cảm xúc mà không đưa ra giải pháp cụ thể.
- Lên tiếng có căn cứ, thấu đáo – Những người dấn thân ở cấp độ này sẽ đưa ra các phân tích chi tiết về tình trạng cây xanh, từ nguyên nhân đổ ngã đến trách nhiệm của các bên liên quan. Họ có thể đề xuất giải pháp dài hạn, như cần kiểm tra và cải thiện cách trồng cây trong đô thị, nhằm tăng độ an toàn cho người dân trong tương lai
Anh Hải nhấn mạnh rằng tư duy phản biện không đồng nghĩa với cãi vã hay chỉ trích. Trong bất kỳ cuộc thảo luận nào, điều quan trọng là tranh luận một cách văn minh để đào sâu sự hiểu biết. Tư duy phản biện giúp mỗi người hiểu hơn về quan điểm của đối phương và bản thân, đồng thời giảm thiểu các xung đột cảm xúc, cá nhân. Đây là nền tảng của một cuộc thảo luận hiệu quả, không chỉ là việc “đấu lý” mà còn là cơ hội để học hỏi và mở rộng kiến thức
(Chọn mức độ từ 1 – 5 theo thang cấp độ dấn thân cho các bình luận và thông tin này)
Một hoạt động thú vị trong buổi học là triển lãm với chủ đề: “Khi biết tin về hậu quả của cơn bão, bạn cảm thấy gì? Bạn đã muốn làm gì?” Người tham gia được yêu cầu thể hiện cảm xúc của mình qua hình vẽ, cắt dán, hoặc viết để chia sẻ trên nền tảng Padlet. Qua hoạt động này, mỗi người có cơ hội nhận diện các phản ứng tự nhiên của bản thân khi đối diện với sự kiện bất ngờ.
Mục tiêu của triển lãm là giúp người tham dự xác định rõ nhu cầu của bản thân và cộng đồng. Chẳng hạn, khi nhìn vào nhu cầu của người dân vùng lũ, ta không chỉ dừng lại ở việc gửi đồ cứu trợ mà phải cân nhắc tính thiết thực của mỗi vật phẩm, như bánh chưng dễ sử dụng và bảo quản tốt hơn so với mì gói. Nhờ vậy, tư duy phản biện dẫn dắt chúng ta đến những hành động hiệu quả và mang tính bền vững.
Anh Hải tiếp tục chia sẻ về hai kiểu tư duy phổ biến mà chúng ta thường gặp: Tư Duy Bọt Biển và Tư Duy Đãi Vàng.
Tư Duy Bọt Biển là kiểu tư duy hấp thụ thông tin một cách thụ động, giống như bọt biển hút nước. Người có tư duy này thường tiếp nhận tất cả các ý kiến, quan điểm mà không có khoảng dừng để xem xét hay đặt câu hỏi. Hạn chế của tư duy bọt biển là dễ bị cuốn theo các quan điểm, cảm xúc của người khác và thiếu sự độc lập trong suy nghĩ.
Tư Duy Đãi Vàng là nền tảng của tư duy phản biện. Người có tư duy đãi vàng sẽ dừng lại và cẩn thận sàng lọc các thông tin, chỉ giữ lại những giá trị cốt lõi sau khi đã xem xét kỹ lưỡng. Giống như đãi vàng từ cát, kiểu tư duy này giúp chúng ta giữ lại những “hạt vàng” trong thông tin, đồng thời loại bỏ những thông tin không có giá trị hoặc thiếu căn cứ. Đây là cách giúp chúng ta đi đến những quyết định sáng suốt và có căn cứ rõ ràng hơn
Để tăng cường khả năng tư duy đãi vàng, anh Hải đã giới thiệu mô hình Johari, chia nhận thức của chúng ta thành bốn phần: những điều chúng ta biết và không biết về bản thân, và cả những điều chúng ta nghĩ rằng mình biết. Khi ra quyết định, điều quan trọng là khám phá bằng chứng – không chỉ để củng cố niềm tin mà còn để điều chỉnh các giả định sai lệch. Chẳng hạn, khi bàn về cây xanh đổ ngã, người tham gia có thể kiểm tra lại thông tin từ các nguồn chính thức về cách trồng và chăm sóc cây xanh ở đô thị để đưa ra quyết định sáng suốt hơn thay vì tin vào các thông tin chưa xác thực.
Lớp học thử “Tư Duy Phản Biện: Làm Gì Khi Muốn Dấn Thân? Cần phản biện khi nào?” đã đem lại nhiều bài học sâu sắc cho người tham gia:
- Hiểu rõ hơn về các cấp độ dấn thân, từ đó chọn được cách thức tham gia phù hợp và hiệu quả.
- Nâng cao khả năng tranh luận văn minh, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tôn trọng và tìm kiếm hiểu biết thay vì phản bác hay chỉ trích.
- Thực hành nhận diện nhu cầu bản thân và cộng đồng, nhờ đó có thể đưa ra các hành động thiết thực và ý nghĩa.
- Áp dụng mô hình Johari để tự đánh giá và tìm kiếm bằng chứng khách quan, tránh các quyết định cảm tính.
Khóa học khép lại với nhiều kiến thức thực tiễn, giúp mỗi người phát triển kỹ năng tư duy phản biện, từ đó đưa ra quyết định và hành động phù hợp, góp phần tạo dựng một xã hội tốt đẹp và ý thức cộng đồng cao.
——————–
Tài nguyên
Tài liệu mở
- Khóa học miễn phí: Làm Chủ Việc Học; Nền tảng Quản Lý Dự Án
- Kho thư viện mở: Link
Lớp học về Tư Duy Phản Biện:
Khóa học Tư Duy Thấu Đáo – Hành Động Tỉnh Táo: Tìm hiểu thêm
Kết nối
Để theo dõi thông tin về các sự kiện tiếp theo, Thuỷ Tinh có thể tham gia vào cộng đồng THỰC HỌC – THỰC HÀNH hoặc Fanpage WisEdoo cùng WisEdoo.